گزارش جدید سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد تأکید دارد که افزایش استفاده از پلاستیک‌های بازیافتی در بسته‌بندی مواد غذایی، اگرچه به کاهش آلودگی کمک می‌کند، اما نگرانی‌های جدی درباره سلامت مصرف‌کنندگان ایجاد کرده و نیازمند ارزیابی ریسک و هماهنگی جهانی است.

سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) امروز با انتشار گزارش جدیدی تحت عنوان «پیامدهای ایمنی مواد غذایی پلاستیک‌های بازیافتی و مواد جایگزین در تماس با مواد غذایی»، نسبت به خطرات شیمیایی ناشی از استفاده از پلاستیک‌های بازیافتی در بسته‌بندی مواد غذایی هشدار داد و بر ضرورت تدوین استانداردهای جهانی برای اطمینان از ایمنی این محصولات تأکید کرد.

این گزارش در شرایطی منتشر می‌شود که بازار جهانی بسته‌بندی مواد غذایی با رشد چشمگیری روبرو است. این بازار در سال ۲۰۲۴ بالغ بر ۵۰۵.۲۷ میلیارد دلار برآورد شده و پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۳۰ به ۸۱۵.۵۱ میلیارد دلار برسد. تغییر الگوهای مصرف، افزایش مصرف تنقلات، غذاهای آماده، فست‌فودها و نوشیدنی‌های بطری، از عوامل اصلی این رشد محسوب می‌شوند.

ایمنی مواد غذایی در اولویت باشد

«کورینا هاکس»، مدیر بخش سیستم‌های کشاورزی و ایمنی مواد غذایی فائو، در این باره گفت: «ما می‌خواهیم پلاستیک بیشتری بازیافت کنیم، اما همچنین می‌خواهیم مطمئن شویم که با حل یک مشکل، مشکلات جدیدی ایجاد نمی‌کنیم. ایمنی مواد غذایی باید یکی از ملاحظات اصلی در گذار به سمت سیستم‌های کشاورزی و الگوهای مصرف پایدارتر باشد.»

مواد در تماس با مواد غذایی (FCMs) نقشی حیاتی در کاهش ضایعات، افزایش عمر قفسه‌ای و حفظ کیفیت محصولات دارند. با این حال، استفاده گسترده از پلاستیک‌های با عمر طولانی در محیط زیست، به بحران جهانی زباله‌های پلاستیکی دامن زده و رویکردها را به سمت استفاده از پلاستیک‌های بازیافتی سوق داده است.

نگرانی‌های شیمیایی و چالش‌های جدید

گزارش فائو هشدار می‌دهد که افزایش استفاده از پلاستیک‌های بازیافتی، خطر ورود آلاینده‌های شیمیایی جدید را به زنجیره غذایی افزایش می‌دهد. از جمله نگرانی‌های مطرح شده، وجود آفت‌کش‌ها، سموم طبیعی یا آلرژن‌ها در مواد مبتنی بر زیست (مانند ذرت، نیشکر و کاساوا) است. همچنین استفاده از نانومواد برای بهبود عملکرد بسته‌بندی، نگرانی‌های دیگری را ایجاد کرده است.

این گزارش بر ضرورت پاکسازی و حذف مؤثر مواد شیمیایی در فرآیندهای بازیافت پلاستیک که به طور خاص برای مواد در تماس با مواد غذایی طراحی شده‌اند، تأکید دارد. همچنین کنترل و تفکیک مناسب جریان زباله با استفاده از کدهای شناسایی رزین، پیش از بازیافت بسته‌بندی‌های پلاستیکی مرتبط با مواد غذایی ضروری است.

نیاز به هماهنگی جهانی

یافته‌های این گزارش قرار است در نشست‌های کمیسیون Codex Alimentarius (نهاد مشترک فائو و سازمان بهداشت جهانی) مورد بحث قرار گیرد. این گزارش تأکید دارد که هماهنگ‌سازی چارچوب‌های نظارتی جهانی، نه تنها از ارزیابی‌های ریسک مبتنی بر علم برای تولید و استفاده ایمن از مواد بازیافتی حمایت می‌کند، بلکه به تحقق اهداف بین‌المللی کاهش زباله‌های پلاستیکی نیز کمک خواهد کرد.

گزارش فائو خاطرنشان می‌کند که مذاکرات جاری در کمیسیون Codex Alimentarius در مورد جنبه‌های ایمنی مواد غذایی استفاده از پلاستیک‌های بازیافتی، بر نیاز جهانی به هماهنگ‌سازی مقررات مواد در تماس با مواد غذایی در بین کشورها تأکید بیشتری کرده است.